{"id":2569,"date":"2016-01-01T21:39:57","date_gmt":"2016-01-01T20:39:57","guid":{"rendered":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/?p=2569"},"modified":"2016-11-29T02:57:55","modified_gmt":"2016-11-29T01:57:55","slug":"gesprek-met-coach-deanna-ii","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/gesprek-met-coach-deanna-ii\/","title":{"rendered":"Concept artikel nav gesprek met Deanna"},"content":{"rendered":"
\"Guitar<\/a>
Guitar Mural 1<\/figcaption><\/figure>\n

De opzet van de\u00a0workshop van Dramm <\/a>was om samenwerkingsmogelijkheden tussen componisten\/musici en ontwerpers te verkennen, met\u00a0twee\u00a0doelen in het vizier. Een ervan is\u00a0MKM* uit de niche te halen voordat deze door vergrijzing uitsterft, en het daarmee samenhangende\u00a0erfgoed verdwijnt. Het andere is om iets toe te voegen aan de zich van formats<\/em> bedienende ontwerpcultuur binnen de alsmaar uitdijende media.<\/p>\n

Om met het eerste te beginnen constateer ik dat\u00a0noise-componisten, overigens net zoals hackers, veelal opereren in een introverte undergroundcultuur met de daarbij behorende trots: kin omhoog en spreken in een onbegrijpelijke taal. Het boek Noise Water Meat\u00a0<\/em>van Douglas Kahn1<\/sup>, een naslagwerk over de ontwikkeling van muziek in combinatie met kunst vanaf begin twintigste eeuw, is heel informatief en interessant, maar praktisch onleesbaar. Ik kan me vergissen, maar blijkbaar behoor ik als ontwerper met een aantal jaren conservatoriumachtergrond niet tot de doelgroep, terwijl ik in verband met mijn onderzoek toch\u00a0extreem ge\u00efnteresseerd ben. Dit is significant voor de manier waarop\u00a0de huidige noise-cultuur blijkbaar vooral in gesprek is met zijn eigen parochie. Om het genre levend te houden zal het ontsloten moeten worden voor een breder publiek.<\/p>\n

Grafische toepassingen binnen audiovisueel lijken hiervoor heel geschikt omdat die\u00a0ontworpen en geconsumeerd worden voor en door de massa. Jammer genoeg maken juist deze toepassingen\u00a0vaak gebruik van kant-en-klare ‘formats’ \u2013 een klinkende boodschap in combinatie met makkelijk in het gehoor liggende mainstream-muziek, beschikbaar gesteld middels daarvoor opgezette databases. Misschien valt er wat te leren van film, theater of dans. Disciplines die veel vanzelfsprekender gebruik maken van MKM\u00a0of de samenwerking met een componist opzoeken en de meerwaarde ervan kennen en gebruiken. Denk bijvoorbeeld aan David Lang \u2013 een componist die inmiddels bekend is bij een mainstream-publiek \u2013 wiens muziek is gebruikt bij La Grande Bellezza<\/em> (2013) van Paolo Sorrentino, of aan Dansgroep Amsterdam die de samenwerking opzocht met David Dramm (2008).<\/p>\n

Wanneer\u00a0het huidige discours over muziek in combinatie\u00a0met media afgespeurd wordt komen er twee namen\u00a0langs die dit gebied\u00a0markeren. Opvallend is dat ze allebei\u00a0een nogal\u00a0nerd<\/em>erige benadering hebben, dus of ze direct soelaas bieden voor wat ik het ‘format’-denken noem binnen de huidige ontwerpcultuur is de vraag, maar ze zijn een verademing in hun eigenzinnigheid.
\nKunstenaar\/onderzoeker Joost Rekveld, oud-student van de Interfaculteit, theoretiseert aan de hand van geluid. Een van zijn\u00a0recente(?)\u00a0o<\/span><\/span>n<\/span>derzoeken gaat over hoe frequenties omgezet kunnen\u00a0worden naar beeld. Daarbij laat hij een\u00a0computer impulsen sturen\u00a0naar\u00a0een\u00a0metalen plaat waarop zand gestrooid is. De trillingen van de plaat zorgen voor het ontstaan van prachtige\u00a0(symmetrische) tekeningen (patronen). Met betrekking tot mijn onderzoek\u00a0constateer ik natuurlijk dat geluid nog geen muziek is, en dat ook niet alle geluid noise is,\u00a0maar menig\u00a0ontwerper zou inspiratie kunnen\u00a0putten uit dit\u00a0feitelijk\u00a0basale experiment dat een directe\u00a0link legt tussen geluid en de\u00a0schoonheid van het beeld dat dit\u00a0oplevert.<\/p>\n

Daarnaast hebben we\u00a0Remko Scha, van oorsprong computerlingu\u00efst, die de basis van computertaal onderzoekt. Scha provoceert schertsend over de huidige stand van zaken binnen kunst, muziek en medialand aan de hand van alter ego Harry. In zijn provocatie bevestigt hij mijn observaties over dit landschap: we zijn lui, we denken in ‘formats’, to hell with it<\/em>.\u00a0Harry is namelijk een monotone computerstem die teksten voordraagt over hoe de mens maar beter\u00a0in het maakproces van kunst,\u00a0muziek of radio uitgeschakeld kan worden: ‘Get the humans out of the loop’.<\/em>\u00a0Harry vind dat dit maakproces\u00a0beter toebedeeld kan worden aan computers. In Radio for Everybody<\/em> zegt hij\u00a0kort samengevat het volgende: op algoritmes gebaseerde computerkunst is superieur aan kunst gemaakt door menselijke kunstenaars, want computers worden niet gedwarsboomd door conventies of door persoonlijk of financieel gewin. Computers onderzoeken op een systematische manier hun zoekgebieden waardoor een interessante en gevarieerde output wordt gegenereerd. De conclusie van het stuk is\u00a0dat computers kunst kunnen maken die de mens niet maken kan, misschien niet altijd mooi maar wel interessanter.2<\/sup><\/p>\n

Onderwijs
\n<\/strong>In navolging van Scha is de vraag gewettigd\u00a0hoe het komt dat de meeste hogescholen en kunstacademies geen geluid of muziektoepassingen aan grafisch ontwerpers doceren. Gezien het feit dat geluid bij audiovisuele media de helft van het verhaal is,\u00a0lijkt me dit geen overbodige luxe en is hier sprake van een lacune in het onderwijs. Multimedia is meer dan alleen beeld in actie. Zijn er \u00fcberhaupt opleidingen\u00a0die dit w\u00e8l doen? Wanneer het niet wordt onderwezen trekt de avantgarde zich terug. Op de Interfaculteit in Den Haag was volgens mijn coach Deanna wel aandacht voor\u00a0de link tussen beeld en geluid. Inmiddels is de Interfaculteit vooral bezig met geluid\/muziek in combinatie met techniek, electronica e.d. Componist Taco\u00a0Stolk, ook directeur van dit transmediale instituut, kan hier misschien meer over vertellen.<\/p>\n

Sonologie en debat<\/strong>
\nOm te weten waar de schoen wringt zullen we de juiste vragen moeten gaan stellen en ook moeten gaan praten met de huidige recensenten op het gebied van MKM en sonologie. Hoe kijken bijvoorbeeld geluidskunstenaar Gert Jan Prins en componist David Dramm aan tegen de ge\u00efsoleerde positie van MKM? Dramm met zijn intrinsieke belangstelling voor visuele kunsten kan een\u00a0bijdrage leveren aan het\u00a0debat over een mogelijke samenwerking met ontwerpers, en ruisspecialist Prins heeft al jaren geleden zijn fascinatie voor kortegolfradio weten te vangen in beeld en deze middels tv-monitoren toegevoegd aan zijn performances.
\nHet zal interessant zal om te horen wat het standpunt hierin is van een instituut als STEIM (the Studio for Electro-Instrumental Music). Vinden\u00a0zij dat ze avantgarde moeten blijven? Een instituut dat specialistische oplossingen aanbiedt aan makers van hun eigen muziekinstrumenten, zal niet gecharmeerd zijn van de wereld van de ‘formats’. Veel elektronische kunstenaars vonden\u00a0bij STEIM inspiratie, en het feit dat er recentelijk ook\u00a0DJ\u2019s en\u00a0VJ\u2019s\u00a0en visuele kunstenaars naar STEIM zijn gekomen\u00a0om gebruik te maken van hun gedachtengoed, kan gewicht in de schaal leggen. Juist omdat\u00a0zij STEIM\u00a0zowel een bredere lokale als een internationale functie heeft\u00a0en ook\u00a0het Concertgebouw en Muziekgebouw aan het IJ inmiddels lijden aan het ‘format’-syndroom met hun voor elk-wat-wils-programmering.<\/p>\n

The look and feel of\u00a0sound design. Commercie en kritiek in \u00e9\u00e9n beweging?
\n<\/strong>Voorheen waren de hoezen van grammofoonplaten, tapes en cd’s effectieve middelen om te communiceren met de doelgroep. De\u00a0muziekindustrie zette vaak vooraanstaande ontwerpers en kunstenaars in\u00a0om met hun prachtige ontwerpen de\u00a0verkoop te stimuleren. Ontwerp kan een krachtig PR-middel zijn, is zelf razend populair en kan voor meer ingezet worden dan alleen maar de verkoop van broodjes.
\nWelke middelen zijn in deze tijd geschikt om met de doelgroep te communiceren gezien het feit dat muziek nu voornamelijk d.mv. digitale dragers zijn\u00a0publiek moet zien te vinden? Moeten we de digitale dragers van een identiteit voorzien? Florian Cramer, lector nieuwe media bij het 010 Kenniscentrum, lijkt het een goed idee om SoundCloud onder handen te nemen, en kwam aandragen met een in het oog springend verpakkinghoesje van Throbbing Gristle dat tegelijkertijd drager is van zijn 1-bits-symfonie.<\/p>\n

Bestaat er zoiets als kritisch sound-design? Design dat met een ander doel gemaakt wordt dan te verkopen of te consumeren? Wat is er in dit veld te vinden waar we als ontwerpers van kunnen leren?\u00a0Wanneer ik om mij heen kijk bij de Dutch Design-week komen na goed zoeken\u00a0een aantal eigenzinnige producten\u00a0voorbij: Do-it-yourself elektronische muziekinstrumenten die er dan toch zo lekker uitzien dat je ze zou willen eten en een IT-jongen die een danser daadwerkelijk laat bewegen op zijn eigen hersensignalen en toch zegt dat je niet alles moet geloven wat je ziet. Ik doe een oproep aan\u00a0ontwerpers die al een visie hebben over dit veld, er is werk aan de winkel.<\/p>\n

Wijlen componist\u00a0Boehmer, destijds voorzitter van BUMA Stemra,<\/span>\u00a0merkte namelijk al jaren geleden op\u00a0dat het publiek in Nederland dat naar MKM of eigentijdse muziek luistert, uit niet meer dan\u00a0duizend mensen\u00a0bestaat.Hij zag met afgrijzen hoe\u00a0bij iedere stap in de ontwikkeling van iPods de industrie deze muziek nog goedkoper wilde hebben. ‘Waar vroeger muziek, denk bijv. aan een concert, een dienstverlening was, is muziek getransformeerd tot een marktwaar’. <\/em>Boehmer zag het met\u00a0schrik als zijn taak om de muziek te beschermen, niet te veranderen3<\/sup>.\u00a0Dus als het over het bewaken van een cultureel\u00a0erfgoed gaat is de nood aan de man.<\/p>\n

Wanneer\u00a0we ervan uitgaan dat bij het genoemde aantal van duizend mensen\u00a0niet\u00a0een\u00a0wat toegankelijker genre als minimal music gedekt wordt, dat met\u00a0Philip Glass en Steve Reich als koplopers een relatief groot publiek weet\u00a0te bereiken, en met Simeon ten Holt en\u00a0zijn ‘Canto Ostinato’<\/em> ook een redelijke bekendheid onder het Nederlandse publiek geniet, zie ik een lichtpuntje aan de horizon. Dit\u00a0is een begin, een ingang waar ontwerpers de ruimte van de MKM zouden kunnen betreden. Want oefening baart kunst. Hoe meer MKM of noise beluisterd wordt, hoe interessanter het wordt. Het lijkt wel kunst. Om het voorbeeld van Alex Ross, auteur van The Rest is Noise<\/em>\u00a0aan te halen: aangezien ongeveer iedere ontwerper de druipschilderijen van Pollock kent wordt het hoog tijd dat deze\u00a0ook leert luisteren naar de Sacre du Printemps<\/em> van Strawinsky en niet gelijk onrustig op zijn stoel begint te schuiven3<\/sup>. Waaraan ik zou willen toevoegen: Collega’s en toekomstige ontwerpers! let’s rock!!<\/p>\n

Door Zsa Zsa Linnemann
\nMet dank aan Deanna voor het\u00a0inspirerende gesprek.<\/p>\n

* Voor het gemak zal ik in de rest van het artikel de afkorting MKM gebruiken, waarmee ik dus modern-klassiek of eigentijdse muziek of noise bedoel.
\n1 Walter Kahn, Noise, Water, Meat –\u00a0A History of Voice, Sound, and Aurality in the Arts (The MITT Press, 2001),\u00a0ISBN: 9780262611725
\n<\/span>2\u00a0http:\/\/iaaa.nl\/radio\/manifesthh.html
\n<\/a>3\u00a0http:\/\/studiozenz.nl\/master\/konrad-boehmer-zombies-en-fudumentalisten\/<\/a>\u00a0en de documentaires die gepublicerd zijn op\u00a0\u00a0https:\/\/vimeo.com\/<\/a>
\n4\u00a0Alex Ross, The rest is Noise (uitgeverij Picador New York, 2007) ISBN-13: 978-0-312-42771-9, ISBN-10: 0-312-42771-9. Op de cover van de nederlandse vertaling De rest is lawaai<\/em>\u00a0(AMBO, Amsterdam) wordt dit voorbeeld aangehaald om de discrepantie aan te geven tussen de bekendheid van moderne kunst en modern klassieke muziek.\u00a0<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De opzet van de\u00a0workshop van Dramm was om samenwerkingsmogelijkheden tussen componisten\/musici en ontwerpers te verkennen, met\u00a0twee\u00a0doelen in het vizier. Een ervan is\u00a0MKM* uit de niche te halen voordat deze door vergrijzing uitsterft, en het daarmee samenhangende\u00a0erfgoed verdwijnt. Het andere is om iets toe te voegen aan de zich van formats bedienende ontwerpcultuur binnen de alsmaar uitdijende media. Om met het eerste te beginnen constateer ik dat\u00a0noise-componisten, overigens net zoals hackers,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2579,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,9,158,105,74],"tags":[159,162,160,163,161],"class_list":["post-2569","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-actuele-posts","category-deliverables","category-muziek","category-ontwerp-en-geluid","category-ontwerp-en-muziek","tag-alex-ross","tag-joost-rekveld","tag-remko-scha","tag-taco-stolk","tag-walter-kahn"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2569","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2569"}],"version-history":[{"count":57,"href":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2569\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5608,"href":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2569\/revisions\/5608"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2579"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2569"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2569"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2569"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}