{"id":1998,"date":"2015-11-25T11:34:06","date_gmt":"2015-11-25T10:34:06","guid":{"rendered":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/?p=1998"},"modified":"2016-11-23T15:22:44","modified_gmt":"2016-11-23T14:22:44","slug":"show-me-your-music","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/show-me-your-music\/","title":{"rendered":"David Dramm – Show me your music – uitgebreide verslaglegging"},"content":{"rendered":"

\"2015-11-21<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

De belangrijkste vraag was wat ik uit de lezing zou\u00a0halen. De nulmeting voor de ’tussenruimte’ die ik had gedaan tijdens de summer course olv Buitengewone Zaken was heel inspirerend geweest, omdat grafisch ontwerpers zich bereidwilliger toonden om te experimenteren\u00a0met componisten of musici dan ik had vermoed. Ook werd me duidelijk dat ontwerpers een stuk beter op de hoogte zijn van moderne kunst dan van modern-klassieke of eigentijdse muziek. Tijdens een van de interviews die ik tijdens de nulmeting deed kreeg ik te horen\u00a0dat voorlichting erg gewenst was. Daar wilde ik mijn studentenlezing zeker voor gebruiken, maar daarnaast ook om een eerste stap in het ontwerpend onderzoek te zetten, waarbij het daadwerkelijk tot een ontmoeting zou komen tussen beide disciplines.<\/p>\n

Ik hoopte op een begin van samenwerking als\u00a0de componist zou reageren met een muzikale bijdrage op de werken die de ontwerpers uit mijn masterklas zouden maken. Ik ging er daarbij vanuit\u00a0dat zowel de\u00a0ontwerpen als\u00a0de analyses\u00a0van de reacties van beide zijden informatie zouden opleveren over de bereidwilligheid om te experimenteren\u00a0en tot wederzijdse inspiratie zouden leiden. Daarnaast wilde ik inzicht verkrijgen in de manier waarop componisten denken en werken, en onderzoeken of daarin een overlap te vinden is met hoe ontwerpers zich tot hun werk verhouden, en of dit significant verschilt.
\nHet was dus de bedoeling dat het een eerste vorm van een tussenruimte voor experimenteel ontwerp zou worden en ik was erg verguld met het feit dat mijn medestudenten allemaal graag een partituur wilden maken naar aanleiding van een playlist. Daarmee hoopte ik erachter te komen hoe ontwerpers denken en reageren op\u00a0modern-klassieke muziek.<\/p>\n

David Dramm<\/h3>\n

Het benaderen van componisten vind ik een stuk moeilijker dan het benaderen van ontwerpers. Ze behoren tot een andere beroepsgroep\u00a0waar ik me als ontwerper toe verhoud, ik heb een heilig ontzag voor ze en ze zijn minder makkelijk met meerderen tegelijk in bijv. broedplaatsen te vinden, zoals dat met ontwerpers vaak wel het geval is. David ken ik al heel lang. Omdat hij een componist is die zich duidelijk in het gebied van modern klassieke of eigentijdse muziek (MKM) beweegt, en ik intu\u00eftief vertrouwd ben met zijn gedachtegoed, leek het me voor de hand liggend dat ik hem zou uitnodigen. De samenwerking tijdens het bouwen en samenstellen van de website annex soundscape die ik voor hem ontwierp leek me een goede aanleiding voor een nieuwe\u00a0samenwerking.<\/p>\n

Niet onbelangrijk is het feit dat David zich ook met met de schriftuur van de partituur bezig houdt. Daags nadat ik hem had benaderd voor mijn lezing bleek hij voor zijn radioprogramma\u00a0Weeshuis van de Nederlandse muziek <\/em>(VPRO) de partituren van drie componisten (Willem Breuker, Louis Andriessen en Rob du Bois) te hebben bestudeerd en uit te hebben laten voeren. De partituren van Andriessen en Du Bois hebben een onconventionele notatie. Het stuk van Andriessen gaat daarin het verst, het\u00a0lijkt meer op een abstract schilderij dan op een partituur, en de uitvoering ervan was interessant en vond ik mooi.1\u00a0<\/sup>
\nIn een verkennend gesprek vertelde David me dat hij zich interesseert voor visueel ontwerpers en hoe ze denken: Ontwerpers grijpen makkelijker naar muziek om hun werk te ondersteunen of om erdoor ge\u00efnspireerd te raken, componisten leven meer op een eiland en zullen niet snel een visueel beeld als aanleiding voor een compositie nemen.
\n<\/em>David’s motief was dat hij benieuwd is\u00a0hoe ontwerpers nadenken over tijd. Bij muziek manifesteert tijd zich dmv een tijdlijn, ingedeeld in maten en maatsoorten.\u00a0Eerder had hij me verteld\/geschreven ‘dat ontwerpers misschien iets van muziek\/componisten kunnen leren als\u00a0het over tijd gaat.’<\/em><\/span><\/p>\n

Verder hoop ik dat ik David voldoende weet te enthousiasmeren zodat hij me met andere componisten in contact kan brengen, en dat ik verder met hem kan blijven werken en experimenteren om zo te weten te komen of het mogelijk is om een brug te slaan tussen beide disciplines. Ook zijn er plannen voor een discussie waarbij we duo’s aan het woord laten die beide disciplines vertegenwoordigen, of iemand die zowel\u00a0componist als ontwerper is.<\/p>\n

Lezing\/Workshop<\/h3>\n

De lezing ging over de manier waarop\u00a0Dramm zich verhoudt tot het hedendaagse\u00a0discours binnen de muziekwereld van MKM. Ik hoopte dat hij goed zou kunnen uitleggen wat visuele kunst voor hem betekent, of en hoe\u00a0hij daarin de ontwerpers zou weten te bereiken.<\/p>\n

Tijdens de lezing beschreef hij zichzelf als een componist die de luisteraar deuren en ramen\u00a0wil geven om zijn ‘ruimte’ te betreden (of naar buiten te kijken?). De voorbeelden die hij daarvoor aanhaalde maakten expliciet zijn liefde voor architectuur en\u00a0visuele\u00a0kunst duidelijk. Omdat ik nog niet precies weet wat ik uit deze lezing kan halen benoem\u00a0ik ze hieronder nogal uitgebreid, zodat ik daar in\u00a0het vervolg van mijn onderzoek naar kan verwijzen, of ze kan inzetten.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"gordon_matta-clark_conical_intercept_detail_em\"<\/a><\/p>\n

\"Gordon-Matta-Clark-Conical-Interest-1975\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Hij beschreef het werk van Gordon Matta Clark en hoe dit hem heeft be\u00efnvloed: ‘conceptueel met een punk-attitude, eenvoudige vormen en ingrepen op grote schaal’<\/em>. Uitgebreid toonde hij het werk van Clark, die als kunstenaarskind aanvankelijk een architectuurstudie volgde en daardoor in aanraking kwam met de lelijke sociale woningbouw van\u00a0de jaren vijftig en de daarmee gepaard gaande vroegtijdige leegstand. Zijn kunstwerken bestonden uit\u00a0interventies in\u00a0leegstaande gebouwen. Een\u00a0fa\u00e7ade en een dak werden met motorzagen te lijf gegaan om zo kolommen\u00a0van licht te maken. In\u00a0Splitting<\/em>\u00a0uit 1974 werd een huis letterlijk door midden\u00a0gezaagd.
\nDavid legde\u00a0uit dat de kettingzaag voor hem voor de snelheid en de \u2018cut\u2019 voor het \u2018langzame\u2019 staat, en dat hij vaak met dat gegeven speelt.2\u00a0<\/sup>‘Ritme heeft constant eenzelfde puls, waardoor je het ervaart als een lange tijdseenheid’<\/em>\u00a0…net zoals je in een vliegtuig bij het opstijgen eerst weerstand voelt en het langzamer lijkt te gaan als het eenmaal op hoogte is, zodat\u00a0het een andere ervaring wordt. Oude componisten zoals Bach maakten al gebruik van dit gegeven. Daarbij hoor je ook een\u00a0ritme met\u00a0een snelle puls, terwijl de verandering langzaam gaat.<\/em><\/p>\n

Toen\u00a0we later, terwijl we een snel gedeelte uit het stuk beluisterden, een van de\u00a0partituren van Ruben op basis van het muziekstuk \u2018Chaincurve\u2019 van\u00a0David Dramm en Marco Blaauw (luister op Soundcloud<\/a>)<\/em>\u00a0bekeken, verwees hij opnieuw naar de tijdsbeleving: Interessant\u00a0hoe door dit\u00a0ontwerp de muziek lijkt te vertragen.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

\"Chaincurve<\/a>
Ruben Ferweda – stedenbouwkundig ontwerper<\/figcaption><\/figure>\n

 <\/p>\n

Nadat hij\u00a0Orange Slice\u00a0part\u00a0II <\/em>liet horen\u00a0vertelde David\u00a0dat hij hierin steeds hetzelfde materiaal heeft gebruikt, dat hij vervolgens heeft bewerkt\u00a0dmv omdraaiingen en schuivende lagen. Zijn werkwijze\u00a0bij dit stuk bestond uit\u00a0een opzet met schetsen, waarbij hij pas\u00a0later de noten, de details heeft ingevuld. Ook vertelde hij hoe hij de lange boog met ‘herstartmomenten’ van Strawinsky gestolen heeft. Waarbij het opvallend was dat hij alles heeft uitgeschreven\u00a0en geen gebruik heeft gemaakt van improvisatie: ‘Ik houd van overdreven geluid, van extreme contrasten: heel hard of juist heel zacht, of heel snel dan wel langzaam. De klassieke vorm is een structuur die het helder maakt.’<\/em>
\nWat ik heel bijzonder vond was dat David Orange Slice, een stuk van 18 minuten, in zijn geheel\u00a0heeft laten\u00a0horen en dat iedereen, ondanks de heftigheid ervan, geboeid is blijven\u00a0luisteren en het heel mooi of prachtig vond. (gedeeltelijk te beluisteren\u00a0op MySpace<\/a>)3<\/sup>
\nVervolgens liet\u00a0hij een afbeelding van een plattegrond van een kerk zien, die Andriessen heeft gebruikt\u00a0als\u00a0een instrumentale vorm, waarin o.a. de route aangegeven werd die de sopraan moest lopen\u00a0en bezingen.4 \u00a0<\/sup>De overeenkomst met een schets van Ruben was treffend\u00a0(zie hieronder). 5 \u00a0<\/sup>Waarbij ik wil opmerken dat Ruben stedenbouwkundig ontwerper is die een\u00a0morfologische reductietekening\u00a0Armelle Caron, de plattegrond van Parijs, als uitgangspunt had genomen. Het ruimtelijke gevoel van een musicus en die van architecten of stedebouwkundig ontwerpers verstaan elkaar blijkbaar goed.<\/p>\n

 <\/p>\n


\n<\/a>\"materie4\"<\/a><\/p>\n

\"Chaincurve
Ruben Ferweda, stedenbouwkundig ontwerper, gebruikt een morfologische reductietekening Armelle Caron<\/figcaption><\/figure>\n

In een stuk voor 400 accordeons verbeeldde hij een orkaan op zee, en de invloed die die\u00a0heeft op mensen en huizen. Daarin heeft\u00a0hij gebruik gemaakt van 25 melodie\u00ebn uit de volksmuziek van\u00a0alle mogelijke culturen, en die\u00a0tot blokken van harmonie\u00ebn geformeerd. Omdat volksmuziek altijd een duidelijke toonsoort heeft, zijn de melodie\u00ebn goed te sorteren. Dat leverde\u00a0een heldere klankstructuur op, en niet zo’n chaos als je zou verwachten: ‘Mijn muziek is een gebouw, je weet waar de deur is.’<\/em><\/p>\n

De lijst voorbeelden die hij aanhaalde was eindeloos, maar omdat de voorbeelden zo boeiend waren had ik dat niet in de gaten. Abstracte partituren van Earle Brown, waarin de uitvoering helemaal losgelaten wordt, het pianoconcert van Cage en het voorbeeld van Andriessen (26 jaar) uit 1965 dat ik hierboven al beschreef, vormden het bruggetje naar de partituren die wij als ontwerpers hadden gemaakt. ‘Andriessen was be\u00efnvloed door de schilderkunst<\/em>‘.<\/p>\n

Visualisaties en partituren gemaakt door ontwerpers<\/strong><\/h3>\n

(Link naar een pagina met\u00a0alle partituren<\/a>
\n en visualisaties<\/a>,\u00a0hieronder vind je
\neen selectie,\u00a0gekozen op\u00a0relevantie.)<\/span><\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Het bovenstaande\u00a0onderstreept Dramm’s\u00a0insteek dat architectuur en visuele kunst hem inspireren en dat hij benieuwd is hoe visueel ontwerpers met het begrip tijd omgaan. Het illustreert met welke blik hij naar de werkstukken zal kijken.<\/p>\n

Het eerste werkstuk dat aan bod kwam was\u00a0van bezoeker Bas Steur, grafisch ontwerper en docent visuele communicatie Breda. Hij heeft\u00a0een partituur in spiraalvorm verbeeld, waarbij de cirkel een maatindeling heeft, en de rode blokjes de solo vertegenwoordigt en de kern verschillende werelden. Het beeld wil de spiritualiteit en mystiek van I Lie<\/em><\/a>\u00a0van David Lang uitdrukken. Het is een sfeerbeeld en een partituur tegelijkertijd. Opmerkelijk\u00a0hoe een grafisch ontwerper het begrip tijdlijn oppakt en er een andere betekenis aan toe weet te voegen.<\/p>\n

\"David<\/a>
Bas Steur – grafisch ontwerper<\/figcaption><\/figure>\n

Hieronder het inzichtelijke werk van Michiel. Hij beschreef het als ‘variaties op een maat, iedere keer in een ander formaat, waarbij de noten gerepresenteerd worden door de blokjes’.<\/em> Michiel had bij het stuk Art Songs<\/em>\u00a0gehoord dat David iedere keer een thema in een andere volgorde herhaalt, wat wel \u00e8rg mooi aansloot bij wat David hier eerder zelf over had verteld. Ongelooflijk dat Michiel dit er zonder voorkennis uit heeft\u00a0gehaald, zeker omdat hij op\u00a0zijn blog schrijft: Voor mij wel wat lastig omdat ik geen goed gevoel voor toon en maat heb. <\/em>Later begreep ik dat Michiel het moeilijk vond om te onderscheiden vond of de noten omhoog of omlaag gingen. Iets waar ook conservatoriumstudenten moeite mee kunnen hebben en het weerhield hem niet om het thema te herkennen.<\/em>
\nDaarnaast was\u00a0Michiel benieuwd of David zijn eigen\u00a0stuk herkende, wat niet het geval was. Zelf schrijft Michiel: ‘De breedte geeft de lengte aan, de hoogte de toon. Daaronder een serie strepen, elke streep is een maat, de lengte (hoogte) van de streep geeft de dynamiek aan. Hoe dichter de strepen naast elkaar staan, hoe sneller de muziek. Op een gegeven moment komt er zang, dat heb ik als een tweede stippellijn er boven gezet.’<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

\"ZZ
Michiel Uilen – grafisch ontwerper<\/figcaption><\/figure>\n

 <\/p>\n

Het werk van Rob, programmeur van beroep, was een matrix die we bekeken terwijl we het stuk\u00a0Baton Rouge Massacre<\/a> van Dramm\u00a0<\/span>beluisterden. Hij zei dat er geen inhoudelijke relatie\u00a0bestaat tussen het muziekstuk en het werk dat hij maakte. Een stroom van signalen in code, waarbij de groene getallen het linkerkanaal vertegenwoordigen en de rode getallen het rechter. Feitelijk is het een partituur, je zou hier in principe een ponskaart van kunnen maken die een computer kan lezen. Als je de getallen zou teruggeven\u00a0aan een computer zou\u00a0die\u00a0ze\u00a0weer kunnen omzetten in\u00a0muziek, alleen zou het nauwelijks hoorbaar zijn. Je zou dan wel weer een versterker nodig hebben om het gewenste volume te verkrijgen.
\nRob had ook bekeken of hij er een patroon in kon herkennen, maar hij kon, zoals hij zelf zei ‘de muziek er niet in terugvinden<\/em>‘. Het werk was onbegrijpelijk, maar riep veel reacties op. Ik vond het prachtig.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"ZZ
David Dramm voor het werk van Rob Zoeteweij<\/figcaption><\/figure>\n

 <\/p>\n