{"id":1542,"date":"2015-09-30T01:27:17","date_gmt":"2015-09-30T00:27:17","guid":{"rendered":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/?p=1542"},"modified":"2015-09-30T02:47:32","modified_gmt":"2015-09-30T01:47:32","slug":"gesprek-met-erik-visser","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/gesprek-met-erik-visser\/","title":{"rendered":"Gesprek met Erik Visser"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #339966;\">Vanmiddag bezocht ik mijn voormalige docent muziekgeschiedenis en organist op de Schumannacademie, Erik Visser in zijn woning op het Oudekerksplein in Amsterdam. In ons aangename gesprek plaatste Erik het begin van het modernisme in de muziek pas een jaar of vijf na WOII. Het kondigde zich aan met de Seri\u00eble muziek zoals het\u00a0<em>twaalftoonstelsel <\/em>met\u00a0Stockhausen en Debussy. Sch\u00f6nberg was in eerste plaats een romantische componist en Strawinsky componeerde voor de muziek, niet voor het volk. Daarnaast noemde hij expliciet de italiaan\u00a0Luigi Nono een modernist, ook gezien zijn sociale betrokkenheid.\u00a0In 1952 werd deze componist lid van de communistische partij. Zijn avant-garde muziek was een revolte tegen de bourgeois-cultuur.<sup>1<\/sup><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #339966;\">Vraag van Erik\u00a0aan mij was wat de equivalenten zijn in de beeldende kunst. Ik moet dan toch heel erg denken aan\u00a0Malevitsj en Duchamp. De eerste vanwege zijn radicaal abstracte benadering van schilderkunst en de tweede vanwege zijn net zo&#8217;n radicale conceptuele benadering van kunst en zijn weerzin tegen het establishment en dat zou kloppen met die redenering. Verder kwam\u00a0de\u00a0kruisbestuiving ter \u00a0sprake tussen muziek aan het eind van de 19e eeuw (het impressionisme) en de ori\u00ebntaalse invloeden in bijv. Jugenstil en Art Nouvau. Een voorbeeld is Debussy&#8217;s &#8216;Pagodes&#8217;, een stuk met Javaans-geori\u00ebnteerde elementen (imitatie van <a style=\"color: #339966;\" title=\"Gamelan\" href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Gamelan\">Gamelan<\/a>)<sup>2<\/sup>. Het tweede voorbeeld hieronder heb ik bijgevoegd omdat het de ori\u00ebntaalse invloeden zo duidelijk hoorbaar maakt.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Sviatoslav Richter plays Debussy - Estampes\" width=\"640\" height=\"480\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/VbXZPGm2YIs?wmode=transparent&amp;rel=0&amp;feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Debussy\/Grainger: Pagodes\" width=\"640\" height=\"480\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/lJZ6tpaOSEY?wmode=transparent&amp;rel=0&amp;feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p><span style=\"color: #339966;\">Heen en weer zigzaggend door de 20e eeuw passeerden Cage vooral als uitvinder, het\u00a0muzikaal genie Var\u00e8se die radicale maar prachtige muziek maakte en Boulez eerder als vooraanstaand dirigent dan als componist. Bijzonder in dit verband is te noemen dat Boulez door de Interfaculteit door Taco Stolk juist heel erg naar voren geschoven werd als vernieuwer. (zie\u00a0<a href=\"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/25-jaar-interfaculteit-paradiso-27-juni\/)\" target=\"_blank\">http:\/\/studiozenz.nl\/master\/25-jaar-interfaculteit-paradiso-27-juni\/)<\/a><\/span><\/p>\n<p>Zsa Zsa Linnemann<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol>\n<li><span style=\"font-size: 10pt;\">https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Luigi_Nono<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt;\">https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Impressionisme_(muziek)\u00a0<\/span><span style=\"font-size: 10pt;\">Tevens wordt de muziek intiemer, geen grote bezettingen met bombastische geluidsorkanen, maar subtiele klankvelden, die fijntjes en subtiel worden vormgegeven. Er ontstaat een voorkeur voor kleinere vormen en bezettingen. Ook wordt het tonale componeren verlaten in ruil voor <a title=\"Pentatoniek\" href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Pentatoniek\">pentatoniek<\/a> (zie ook afbeelding <i>Pagodes<\/i>) en\u00a0<a title=\"Octotonisch\" href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Octotonisch\">octotoniek<\/a>, harmonie wordt vrijer, en het &#8216;zwevende&#8217; ritme (minder duidelijk waar de &#8217;tel&#8217; zit) wordt prominenter.<\/span><span style=\"font-size: 10pt;\">In het late impressionisme verschijnen invloeden van de uit Amerika overgewaaide vroege <a title=\"Jazz\" href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Jazz\">jazz<\/a>-cultuur. (Voorbeelden: <i>The Little Negro<\/i> van Debussy, <a class=\"mw-redirect\" title=\"Pianoconcert in G (Ravel)\" href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Pianoconcert_in_G_(Ravel)\">Pianoconcert in G<\/a> van Ravel). Maar ook de toenemende mechanisatie en industrialisatie drukten hun stempel op de teloorgang van de stroming.<\/span><span style=\"font-size: 10pt;\">In de rest van Europa wordt de stroming nauwelijks overgenomen of ge\u00efmiteerd. In <a title=\"Duitsland\" href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Duitsland\">Duitsland<\/a> kan <a title=\"Hugo Wolf\" href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Hugo_Wolf\">Hugo Wolf<\/a> in zijn latere werk gezien worden als een impressionist. Bij de <a title=\"Nederland\" href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Nederland\">Nederlandse<\/a> componisten valt te denken aan <a title=\"Alphons Diepenbrock\" href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Alphons_Diepenbrock\">Alphons Diepenbrock<\/a>, <a title=\"Jan Ingenhoven\" href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Jan_Ingenhoven\">Jan Ingenhoven<\/a> en <a title=\"Rudolf Escher\" href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Rudolf_Escher\">Rudolf Escher<\/a>, maar geen van drie\u00ebn kan voluit impressionist worden genoemd. Ook componisten als <a title=\"Gustav Mahler\" href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Gustav_Mahler\">Gustav Mahler<\/a>, <a title=\"Alban Berg\" href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Alban_Berg\">Alban Berg<\/a> en <a title=\"Arnold Sch\u00f6nberg\" href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Arnold_Sch%C3%B6nberg\">Schoenberg<\/a> vertonen soms impressionistische trekjes, al ontwikkelde hun muziek zich uiteindelijk in een andere richting: de vrije a-tonaliteit en serialisme.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vanmiddag bezocht ik mijn voormalige docent muziekgeschiedenis en organist op de Schumannacademie, Erik Visser in zijn woning op het Oudekerksplein in Amsterdam. In ons aangename gesprek plaatste Erik het begin van het modernisme in de muziek pas een jaar of vijf na WOII. Het kondigde zich aan met de Seri\u00eble muziek zoals het\u00a0twaalftoonstelsel met\u00a0Stockhausen en Debussy. Sch\u00f6nberg was in eerste plaats een romantische componist en Strawinsky componeerde voor de muziek,&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1566,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,53,35],"tags":[131],"class_list":["post-1542","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-actuele-posts","category-kunst-en-muziek","category-things-to-remember","tag-modernisme"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1542","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1542"}],"version-history":[{"count":28,"href":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1542\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1571,"href":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1542\/revisions\/1571"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1566"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1542"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1542"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/studiozenz.nl\/master\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1542"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}